AC Eklem Ayrılması: Yapay Zekâ Destekli MR ve Röntgen Analizi

AC eklem ayrılmaları, akromiyoklaviküler ve korakoklaviküler bağların bütünlüğüne ve klavikula yer değiştirmesinin derecesine göre Rockwood sistemi (tip I–VI) ile sınıflandırılır. Tip I, AC bağlarında yırtıksız burkulmayı içerir; tip II, AC bağını bozar ve CC bağında burkulma yapar; tip III, her iki bağı tamamen bozar ve klavikulada akromiona göre %25–100 üstün yer değiştirmeye neden olur. Tip IV–VI, posterior, inferior veya superior klavikula yer değiştirmesini içerir. Her iki AC ekleminin 10 libre stres ağırlıklarıyla çekilen ayakta AP röntgenleri, korakoklaviküler mesafeyi iki taraflı karşılaştırır — karşı tarafla kıyaslandığında CC mesafesinde %25–50'den fazla artış, tip III veya daha yüksek bir durumu gösterir. MR, yumuşak doku yaralanmasını nicel olarak değerlendirme, eşlik eden rotator cuff veya SLAP yırtıklarını saptama ve cerrahi adaylarında deltotrapeziyal fasya bütünlüğünü değerlendirme açısından ek değer sağlar.

Tip I ve II AC ayrılmaları, omuz askısı ile immobilizasyon, buz, analjezikler ve kademeli fizik tedavi ile konservatif olarak tedavi edilir ve fonksiyonel sonuçlar mükemmeldir. Tip III yaralanmalar en tartışmalı olanlardır — nonoperatif tedavi edilen hastaların çoğu tam fonksiyonuna döner, cerrahi ise yüksek beklentili baş üstü sporcular, manuel işçiler ve 3 aylık konservatif tedavi sonrası kalıcı semptomatik instabilitesi olanlar için ayrılır. Tip IV, V ve VI — sırasıyla posterior, belirgin süperior (>100% CC mesafesi) veya inferior-subkorakoid deplasmanla — cerrahi stabilizasyonla tedavi edilir. Cerrahi teknikler arasında hook plate tespiti, sentetik veya otogreft doku ile korakoklaviküler ligaman rekonstrüksiyonu ve sütür button cihazlarıyla AC eklem stabilizasyonu yer alır. MR'da saptanan eşlik eden rotator manşet veya labrum yırtıkları aynı seansta artroskopik olarak ele alınır.

Tip I ve II AC ayrılmaları olan hastaların çoğu, konservatif tedavi ile 6–12 hafta içinde tam iyileşir. Nonoperatif tedavi edilen Tip III yaralanmaların %80–90’ında tatmin edici sonuçlar elde edilir; ancak kalıcı AC eklem çıkıntısı ve hafif fonksiyon kaybı yaygındır. AC ekleminde travma sonrası osteoartrite bağlı kronik AC eklem ağrısı, herhangi bir derecedeki ayrılmadan yıllar sonra gelişebilir; çapraz gövde adduksiyonu ve baş üstü aktivitelerle ağrı şeklinde ortaya çıkar. Artroskopik olarak yapılan distal klavikula rezeksiyonu, kronik AC artrit ağrısını güvenilir şekilde hafifletir. Yüksek dereceli yaralanmalarda cerrahi stabilizasyonla spora dönüş oranları iyidir; ancak implant sorunları, redüksiyon kaybı ve korakoklaviküler ossifikasyon bilinen risklerdir.